+48 577 044 204
kontakt@glaucoma.pl

Rola diety w jaskrze

Rola diety w jaskrze

Adrian Smędowski

Środowisko medyczne jest zgodne w kwestii obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) – podstawą leczenia jaskry są leki, laseroterapia lub zabiegi chirurgiczne. Jednak ze strony pacjentów, jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest: jaką rolę w jaskrze ma dieta? Istnieją bowiem publikacje naukowe, które sugerują, że dieta może wpływać na poziom IOP. Ponadto niektóre składniki diety zostały powiązane z występowaniem i progresją jaskry. Poniżej opisuję wybrany substancje, które mogą mieć istotny wpływ na wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego:

Alkohol

Badania naukowe wykazują, że alkohol obniża IOP zarówno u pacjentów z jaskrą, jak i u zdrowych osób. Dokładny mechanizm prowadzący do takiego znalezienia jest słabo poznany. Wykazano także, że alkohol zwiększa przepływ krwi w obrębie nerwu wzrokowego, co w efekcie może mieć działanie ochronne dla nerwu wzrokowego. Przeprowadzono różne badania, których celem było zbadanie związku między spożywaniem alkoholu a jaskrą. Niestety badania przyniosły zróżnicowane wyniki z przewagą na korzyść tezy, że spożywanie alkoholu obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, które jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju jaskry. Nie oznacza to oczywiście, iż alkohol uznaje się za środek terapeutyczny 🙂

Przegląd badań naukowych: alkohol

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Ramdas i in. 

Badanie kohortowe

3939 zdrowych osób

Częstość występowania JPOK nie była związana ze spożywaniem alkoholu

Giurlani i in. 

Badanie nierandomizowane

73 zdrowych uczestników

Spożycie alkoholu powoduje statystycznie istotne zmniejszenie IOP

Buckingham i in. 

Badanie nierandomizowane

6 zdrowych osób

IOP obniżyło się średnio o 3,7 mmHg po ostrym spożyciu alkoholu, a wyjściowe wartości zostały przywrócone po 65 minutach

Klein i in. 

Badanie przeglądowe

4926 prac

Spożywanie alkoholu nie było związane z zwiększonym ryzykiem występowania jaskry

Kang i in. 

Badanie kohortowe

120 379 zdrowych osób

Spożywanie alkoholu nie miało wpływu na zwiększone ryzyko rozwoju jaskry

Xu i in. 

Badanie przeglądowe

4141 prac

Spożywanie alkoholu nie było związane z zwiększonym występowaniem jaskry

Kahn i in.

Badanie przeglądowe

2433 prac

Spożywanie alkoholu nie było bezpośrednio związane z jaskrą

Fan i in. 

Kontrola

32 pacjentów JPOK, 96 pacjentów kontrolnych

Spożywanie alkoholu zapewnia działanie ochronne przeciwko jaskrze

Seddon i in.

Kontrola

100 pacjentów z nadciśnieniem ocznym, 100 kontroli

Spożycie alkoholu było istotnie związane z niższym ciśnieniem wewnątrzgałkowym

Kawa

Kawa zawiera kofeinę, która jest biologicznie aktywnym związkiem, wywierającym liczne fizjologiczne działanie na ludzkie ciało. Po spożyciu kofeiny, u pacjentów z różnymi typami jaskry, obserwowano przejściowe podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. U osób zdrowych podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego następowało również, ale w mniejszym stopniu. Badanie Blue Mountains Eye Study wykazało wyższe średnie IOP wśród pacjentów z rozpoznaną jaskrą pierwotną otwartego kąta, którzy zgłaszali regularne spożywanie kofeiny. Mimo zaobserwowania wpływu kofeiny na IOP, badania nie wykazały związku z prawdopodobieństwa wystąpienia JPOK, a spożywaniem kawy. Przyjmuje się jednak, że takie powiązanie jest wtórne do indukowanego przez kofeinę podwyższenia poziomu homocysteiny, która uważana jest za jeden z nowych czynników ryzyka rozwoju neuropatii jaskrowej.

Przegląd badań naukowych: kawa

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Ajayi i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

40 zdrowych osób

Stwierdzono statystycznie istotne zwiększenie IOP po spożyciu kawy z kofeiną

Jiwani i in.

Randomizowane kontrolowane badanie

106 pacjentów

Stwierdzono statystycznie istotne zwiększenie IOP po ostrym spożyciu kawy z kofeiną

Avisar i in.

Randomizowane kontrolowane badanie

6 pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia i 22 pacjentów z nadciśnieniem ocznym

Stwierdzono statystycznie istotne zwiększenie IOP po spożyciu regularnej kawy z kofeiną w obu grupach

Higginbotham i in.

Randomizowane kontrolowane badanie

26 pacjentów z jaskrą lub podejrzeniem jaskry

Wyższe IOP odnotowano po ostrym spożyciu kawy, w porównaniu do herbaty. Różnica między oboma interwencjami była statystycznie istotna po 90 minutach

Chandrasekaran i in. 

Badanie przeglądowe

3654 prac

Pacjenci z jaskrą zgłaszający duże spożycie kofeiny mieli znacznie wyższe IOP w porównaniu z tymi, którzy zgłaszali brak spożycia

Kang i in. 

Badanie kohortowe

124 172 zdrowych osób

Spożycie kofeiny nie miało wpływu na ryzyko rozwoju jaskry

Wu i in. 

Badanie przeglądowe

1678 prac

Nie stwierdzono związku między spożyciem kawy a ryzykiem rozwoju jaskry

Pasquale i in. 

Badanie kohortowe

360 pacjentów z zespołem PEX

Odnotowano pozytywny związek między intensywnym spożywaniem kawy a rozwojem jaskry związanej z PEX

Herbata

W skład herbaty wchodzą polifenole, kofeina oraz minerały. Jednym z głównych polifenoli w herbacie są flawanoidy, które ze względu na ich różnorodne działania fizjologiczne wpływają na mechanizmy niezależne od IOP. Badania wykazały, że flawonoidy wykazują działanie ochronne poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego i poprawę przepływu krwi w nerwie wzrokowym. Raport National Health and Nutrition Examination Survey dotyczący związku między jaskrą, a powszechnie spożywanymi napojami wykazuje, że uczestnicy spożywający co najmniej jedną filiżankę gorącej herbaty dziennie, rzadziej chorują na jaskrę w porównaniu z osobami, które nie piją herbaty.

Przegląd badań naukowych: herbata

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Wu i in.

Badanie przeglądowe

1678 prac

Osoby, które codziennie spożywają gorącą herbatę mają mniejsze zmiany jaskrowe niż osoby nie spożywające herbaty

Ekstrakt z miłorzębu japońskiego

Wyciąg z miłorzębu japońskiego został licznie przetestowany w leczeniu różnych chorób, w tym również jaskry. Ekstrakt ten wykazuje niezliczone właściwości farmakologiczne, co czyni go istotnym elementem diety w jaskrze. Obecne dowody sugerują, że ekstrakt z miłorzębu japońskiego (np. Ginkofar) zwiększa przepływ krwi w obrębie struktur oka, ma pozytywny wpływ na komórki zwojowe siatkówki oraz chroni przed stresem oksydacyjnym. Wykazano, że ekstrakt poprawia funkcję nerwu wzrokowego oraz spowalnia progresję zmian w polu widzenia, szczególnie w jaskrze normalnego ciśnienia.

Przegląd badań naukowych: ekstrakt z miłorzębu japońskiego

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Lee i in. 

Badania retrospektywne

42 pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia leczonych ekstraktem 80 mg trzy razy na dobę

Ekstrakt spowolnił progresję ubytków w polu widzenia u pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Chung i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

11 zdrowych osób

Ekstrakt istotnie zwiększył przepływ krwi w tętnicy ocznej u zdrowych osób w porównaniu do placebo

Park i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

30 pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Ekstrakt znacznie zwiększył obwodowy przepływ krwi u pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia w porównaniu z placebo

Shim i in. 

Kliniczno-kontrolne

332 pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia: 132 otrzymało antocyjany, 103 otrzymało ekstrakt z miłorzębu japońskiego, a 97 stanowiło grupę kontrolną

Zarówno antocyjany, jak i ekstrakt były związane z poprawą funkcji wzrokowych u pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Quaranta i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

27 pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia z istniejącym wcześniej uszkodzeniem pola widzenia

Ekstrakt ograniczył istniejące wcześniej uszkodzenia pola widzenia u pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Guo i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

28 nowo zdiagnozowanych pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Ekstrakt nie miał wpływu na ubytki pola widzenia u nowo zdiagnozowanych pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia

Owoce i warzywa

Źródło antyoksydantów, które wielorazowo poddawano badaniom klinicznym, próbując powiązać niektóre owoce i warzywa z jaskrą. Badania naukowe wykazały, że u kobiet spożywających owoce i warzywa bogate w witaminę A, C oraz karoteny stwierdzono zmniejszone ryzyko jaskry. Uważa się, że czynnikiem przyczyniającym się do ochrony naczyń u osób z jaskrą pierwotną otwartego kąta jest tlenek azotu (NO). W związku z tym, sugeruje się, że również spożycie azotanów w większych dawkach może mieć działanie ochronne przed rozwojem JPOK. 

Przegląd badań naukowych: owoce i warzywa

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Giaconi i in. 

Badanie przeglądowe

584 prac

U kobiet, które zgłosiły większe spożycie owoców i warzyw zawierających witaminy A i C, oprócz karotenów, odnotowano zmniejszone ryzyko rozwoju jaskry

Coleman i in. 

Badanie przeglądowe

1155 kobiet

Spożywanie owoców i warzyw bogatych w witaminę A i karoteny wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem rozwoju jaskry

Kang i in. 

Badanie kohortowe

104 987 osób

Większe spożycie azotanów i zielonych warzyw liściastych wiązało się z niższym ryzykiem rozwoju jaskry pierwotnej otwartego kąta

Czekolada

Gorzka czekolada jest bogata w związku polifenolowe, zwłaszcza flawonoidy. Dowiedziono, że spożywanie gorzkiej czekolady odwraca dysfunkcję śródbłonka naczyń poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego i zwiększenie biodostępności NO. Badania naukowe przeprowadzone przez Terai i wsp. wykazały, że zwiększone spożycie gorzkiej czekolady zwiększało średnicę naczyń siatkówki u zdrowych osób, ale niestety nie u pacjentów z jaskrą. Prawdopodobnym wytłumaczeniem tego zjawiska jest upośledzona zdolność śródbłonka naczyniowego pacjentów z jaskrą do wytwarzania NO.

Przegląd badań naukowych: czekolada

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Terai i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

30 pacjentów z jaskrą, 30 kontroli

Wzrost średnicy naczyń siatkówki odnotowano 2 godziny po spożyciu ciemnej czekolady u zdrowych osób, ale nie u pacjentów z jaskrą

Szafran

Największym eksporterem szafranu na świecie jest Iran. Stamtąd pochodzą jedyne, opublikowane dotychczas badanie skupiające się na związku między ciśnieniem wewnątrzgałkowym, a spożywaniem szafranu. Uczestniczący w badaniu otrzymywali codziennie doustną kapsułkę z szafranem. Badaniem objęto pacjentów z jaskrą pierwotną otwartego kąta. Po 3 tygodniach badań, odnotowano statystycznie istotny spadek IOP w badanej grupie. Naukowcy przeprowadzający badanie sugerują, że spadek IOP jest wynikiem działania przeciwutleniaczy, które mają wpływ na dysfunkcyjną siateczkę beleczkowania w jaskrze. Jednak ze względu na ograniczone dane eksperymentalne, dokładny mechanizm pozostaje niejasny.

Przegląd badań naukowych: szafran

Autor badania

Rodzaj badania

Grupa badana

Kluczowe wnioski

Jabbarpoor Bonyadi i in. 

Randomizowane kontrolowane badanie

34 pacjentów z jaskrą pierwotną otwartego kąta

Po 3 tygodniach leczenia ekstraktem z szafranu zauważono statystycznie znaczące obniżenie IOP

W środowisku naukowym, sugeruje się, iż dieta może mieć istotny wpływ na ciśnienie wewnątrzgałkowe, jak również ryzyko zachorowania oraz postęp jaskry. Zdrowa dieta dla pacjentów z jaskrą (i nie tylko) powinna być tak skomponowana, by utrzymać prawidłową masę ciała. Zaleca się unikania nadmiernego spożywania kawy oraz zwiększenia spożycia owoców i warzyw. Należy jednak pamiętać, że dieta może uzupełniać, ale nie może zastąpić konwencjonalnego leczenia jaskry.

Źródło: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5997592/?fbclid=IwAR23RSAyqKFqv4YgfybIO2TPSAhB3XxmKhgoHZmlh_coOsvxOsXiF-FJWJQ#CR67
Adrian Smędowski – ZnanyLekarz.pl

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *